Guinea-Bissau imesitisha utafiti tata wa chanjo ya homa ya ini B (hepatitis B) uliokuwa unafadhiliwa na utawala wa Rais wa Marekani Donald Trump baada ya Shirika la Afya Duniani (WHO) kuibua wasiwasi wa kimaadili kuhusu muundo wake.
Siku ya Jumanne, waziri wa mambo ya nje wa nchi hiyo ya Afrika Magharibi, Joao Bernardo Vieira, alisema serikali imeufunga utafiti huo kujibu wasiwasi huo.
“Hautafanyika, kabisa,” alisema katika mahojiano, kulingana na Reuters.
Waziri wa zamani wa afya wa nchi hiyo, Magda Robalo, alikuwa mkosoaji mkubwa wa mradi huo. Aliiambia jarida la sayansi Nature mwezi uliopita kwamba utafiti huo “haukubaliki na haupaswi kuendelea.”
Utafiti huo, ulioungwa mkono na ruzuku ya dola milioni 1.6 kutoka Vituo vya Marekani vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (CDC), ulikuwa umepangwa kuhusisha takriban watoto wachanga 14,000 nchini Guinea-Bissau, ambako viwango vya homa ya ini B ni miongoni mwa vya juu zaidi duniani.
Chini ya jaribio hilo, watoto wachanga wangepangiwa kwa nasibu kupokea chanjo wakati wa kuzaliwa au baada ya wiki sita, mabadiliko ya ratiba yanayoungwa mkono na baadhi ya watafiti lakini yenye utata kwa sababu yangemaanisha kuwanyima nusu ya watoto chanjo wakati wa kuzaliwa.
Katika taarifa Ijumaa iliyopita, WHO ililaani jaribio lililopendekezwa kuwa “lisilo la kimaadili,” ikionya kwamba kunyima chanjo kunaweza kusababisha “madhara yasiyoweza kurekebishwa.”
Shirika hilo la afya la kimataifa lilielezea chanjo ya dozi ya kuzaliwa kama “hatua madhubuti na muhimu ya afya ya umma, yenye rekodi iliyothibitishwa,” ambayo imezuia asilimia 70–95 ya maambukizi ya mama kwenda kwa mtoto kwa zaidi ya miongo mitatu.
Watafiti kutoka Mradi wa Afya wa Bandim ulioko Guinea-Bissau, unaoendeshwa na Chuo Kikuu cha Southern Denmark, walitetea malengo ya kisayansi ya utafiti huo, huku Frederik Schaltz-Buchholzer, mtafiti mkuu, akisema mjadala huo umeelekezwa zaidi kwenye siasa badala ya mjadala wa kisayansi.
Jaribio hilo lilikuwa tayari limesimamishwa mwezi Januari likisubiri mapitio ya kimaadili, baada ya kamati ya kitaifa inayohusika na tafiti kama hizo kushindwa kupitia kikamilifu mwongozo wa utafiti huo, kulingana na maafisa wa afya. Mkurugenzi Mkuu wa Vituo vya Afrika vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa, Jean Kaseya, alisema mamlaka za afya za Afrika lazima ziendelee kudhibiti tafiti zinazofanywa barani humo.
Guinea-Bissau, mojawapo ya nchi maskini zaidi Afrika Magharibi, ilikuwa imepanga kuanzisha dozi ya chanjo ya homa ya ini B wakati wa kuzaliwa kama sehemu ya ratiba yake ya kitaifa ifikapo mwaka 2028.