Tanzania na Kenya zimechukua hatua kubwa kuelekea kuimarisha ushirikiano wa kikanda baada ya kusaini makubaliano mapya yenye lengo la kuimarisha usalama wa nishati, kupanua biashara ya umeme, na kuchunguza uwezekano wa kujenga bomba la kimkakati la gesi asilia kati ya nchi hizo mbili.
Makubaliano hayo yalisainiwa tarehe 4 Mei 2026 katika Ikulu ya Dar es Salaam na Waziri wa Nishati wa Tanzania, Deogratius Ndejembi, pamoja na Katibu wa Baraza la Mawaziri wa Kenya anayeshughulikia Nishati na Mafuta, Opiyo Wandayi.
Utiaji saini huo ulishuhudiwa na Rais wa Tanzania Samia Suluhu Hassan na Rais wa Kenya William Ruto wakati wa ziara rasmi ya kiserikali.
Mfumo huu mpya wa ushirikiano unalenga maeneo mawili muhimu: kuimarisha biashara ya umeme kati ya mipaka na kufanya utafiti wa uwezekano wa kujenga bomba la gesi asilia kutoka Dar es Salaam hadi Mombasa.
Kwa wananchi wa nchi zote mbili, makubaliano ya biashara ya umeme yanatarajiwa kuboresha upatikanaji wa umeme kwa kuruhusu Tanzania na Kenya kushirikiana umeme wa ziada wakati wa mahitaji makubwa.
Hatua hii inalenga kupunguza kukatika kwa umeme, kuimarisha uthabiti wa gridi ya taifa, na kufanya usambazaji wa umeme kuwa bora na nafuu zaidi kwa muda mrefu.
Utafiti wa uwezekano wa bomba la gesi pia unaonekana kuwa hatua muhimu inayoweza kufungua fursa mpya za kiuchumi.
Iwapo mradi huo utatekelezwa, utawezesha Tanzania kuuza gesi asilia kwenda Kenya, kusaidia ukuaji wa viwanda, kuunda ajira, na kuhamasisha matumizi ya nishati safi na nafuu zaidi katika ukanda huo.
Wakizungumza wakati wa hafla ya utiaji saini, serikali zote mbili zilisema kuwa makubaliano hayo yameundwa kuwanufaisha moja kwa moja wananchi kupitia upatikanaji bora wa huduma za nishati zilizo endelevu na za kuaminika.
Walisisitiza kuwa nishati ni msingi muhimu kwa maendeleo ya viwanda, ukuaji wa biashara, na kuboresha maisha ya wananchi.
Rais Samia Suluhu Hassan na Rais William Ruto walisisitiza umuhimu wa ushirikiano wa kikanda, wakisema kuwa kuimarisha ushirikiano kati ya Tanzania na Kenya kutasaidia kutumia rasilimali za pamoja na kupunguza gharama za maendeleo kwa nchi zote mbili.
Maafisa wa nishati kutoka pande zote mbili walieleza kuwa mpango wa biashara ya umeme pia utasaidia kutumia vizuri uwezo uliopo wa uzalishaji wa umeme, kuhakikisha kuwa umeme wa ziada hautapotea huku ukitatua upungufu katika maeneo yenye mahitaji makubwa.
Kuhusu mradi wa bomba la gesi, wataalamu wanasema utafiti wa uwezekano utachambua muundo wa kiufundi, athari za kimazingira, gharama, na faida za muda mrefu kabla ya ujenzi kuanza.
Mradi huo unatarajiwa kuwa mojawapo ya miradi muhimu zaidi ya miundombinu ya nishati Afrika Mashariki iwapo utatekelezwa.
Serikali zote mbili zimekubaliana kuendelea kushirikiana kupitia timu za kitaalamu ili kuharakisha utekelezaji wa makubaliano hayo.
Mashauriano zaidi na wawekezaji pamoja na taasisi za kikanda yanatarajiwa kufanyika kama sehemu ya hatua zinazofuata.
Kwa ujumla, makubaliano haya yanaashiria hatua mpya katika uhusiano wa Tanzania na Kenya, yakilenga suluhisho za vitendo zitakazoboresha upatikanaji wa nishati, kukuza uchumi, na kuwanufaisha moja kwa moja wananchi wa kawaida katika nchi zote mbili.